"Il-mard tad-dwejjaq biċ-ċajt biss jitfejjaq" - Charles Clews

F’għeluq il-ħames snin minn mewtu.

Jien kbirt fl-umoriżmu ta’ Charles Clews u l-bella kumpanija tiegħu fis-snin sebgħin u s-snin tmenin. Niftakarni mwaħħal mar-Redifusion u wara xi żmien, mar-radju, nisma’ ċ-ċajtiet u l-episodji ta’ Fredu Frendo Sghendo. Ma kontx irrid nitlef episodju wieħed anki meta kelli dawk is-sittax-il sena jew aktar. Iż-żmien tad-deheb ta’ Charles Clews madanakollu kien wara l-gwerra fil-ħamsinijiet u s-sittinijiet bl-iStage Commandos u r-Radju Muskettieri jduru t-teatri tal-bliet u r-rħula. Jien kont għadni ma twelidx jew kont żgħir wisq biex niftakar dik il-mewġa ta’ talent umoristiku li kien qajjem Clews f’pajjiżna. Ċerti atturi komiċi bħal Nosi Ghirlando u Armando Urso lanqas biss għandi konoxxenza tagħhom u jekk xi ħadd jurini ritratt żgur li ma nagħrafhomx. Atturi oħrajn bħal Johnny Catania  u Johnny Navarro niktakarhom sewwa għax baqgħu għaddejjin sa żmieni, għalkemm tal-ewwel kien emigra u għamel xi żmien nieqes minn Malta imma kien kultant kien jiġi mill-Awstralja u jagħmel xi sketch fuq it-televiżjoni.

Missieri f’zgħożitu kien jixtri xi kotba u librett umoristiċi u anki gazzetti li kien ikun fihom iċ-ċajt u l-makkjetti. Dan kien lejn nofs is-snin sittin meta jien kont għadni daqsxejn ta’ qrempuċu. Niftakar li fis-snin sebgħin, kull nhar ta’ Ħadd, il-familja tagħna bir-razza u r-radika konna noħorġu flimkien fil-kampanja jew fejn il-baħar skont l-istaġun, u mhux darba jew tnejn missieri kien jiġbor lil kulħadd madwaru u jibda jkanta minn dawn il-makkjetti xi uħud minnhom miktuba minn Clews stess bħal Rożamari, It-Tewmi, Ħaduli Rasi u oħrajn. Jien u ħija ta’ tfal li konna ma domniex ma bdejna nitgħallmuhom aħna ukoll dawn il-makkjetti flimkien ma’ oħrajn li konna nsibu fil-libretti umoristiċi ta’ missieri. U mbagħad erħielna nirrextawhom quddiem il-kuġini u z-zijiet f’xi okkażjoni tal-Milied

Silta mill-episodji radjofoniċi ta' Fredu Frendo Sghendo - kitba ta' Charles Clews
bit-talent komiku ta' Johnny Navarro.

Sa fejn naf jien ftit li xejn minn dawn il-makkjetti baqgħu jinstemgħu u naħseb li kieku ma kienx għal Clews innifsu li ħareġ diska kumpatta lejn l-aħħar tas-snin disgħin, b’xi makkjetti li hu reġa’ interpretaha, li kieku illum ma kien ikollna xejn f’idejna mill-għexieren ta’ makkjetti li ħarġu fl-imgħoddi.

Clews kien ħareġ xi diski umoristiċi li kont nisma’ fuq ir-Redifusion meta jien kont għadni tifel u kont nogħxa nismagħhom. Daħħluli f’moħħi u għadni niftakar biċċiet minnhom sal-lum. Kien hemm Sparaw għal Qamar u Xemx jew Qamar (din tal-aħħar miniex ċert jekk kinitx ta' Clews.). Tal-ewwel (fil-verżjoni oriġinali) Clews kien inkludiha fuq is-CD tiegħu li semmejt aktar ‘l fuq u tat-tieni ma nstemgħetx aktar.

Jekk tqalleb l-internet kollu, qajla ssib waħda minn dawn il-makkjetti jew xi awdjo mill-isketches antiki tal-iStage Comondos jew tar-Radju Muskettieri. L-istess jgħodd għal ritratti u tagħrif dwar dawn it-truppi  divertenti. Hija ħasra kbira li m’għandniex rikordju aċċessibbli ta’ din il-ġenerazzjoni komika li ferrħet u paxxiet eluf ta’ Maltin għal għexur ta’ snin. It-tifkira ta’ dawn il-komiċi ser tmut mal-memorja tal-istess ġenerazzjoni li għexet dak iż-żmien ta’ wara l-gwerra.

Il-biografija ta' Charles Clews 2012

Madankollu, fuq nota pożittiva, ma nistax ma nsemmix il-ktieb li ħareġ dan l-aħħar,  dwar il-ħajja ta’ Charles Clews miktub minn Anne Marie Bonnici, pubblikazzjoni ta’ Klabb Kotba Maltin. Huwa ktieb li jiġbor fih għad ta’ tifkiriet u ritratti mill-karriera twila ta’ Clews bħala umorista kbir u ewlieni fil-gżejjer Maltin. Huwa xogħol tajjeb ħafna u għandu jservi għal iktar riċerka fil-futur dwar it-talent u l-kontribut kbir li ta Clews flimkien ma’ sħabu li isimihom ukoll nittama li jibqa’ miftakar mill-ġenerazzjonijiet futuri.

Dan hu xi kliem tad-diska umoristika Xemx jew Qamar (din kienet tindaqq fuq ir-Redifusion fis-snin 70. Ilni żmien twil ma nismagħha) : 

Nota ċkejkna: Grazzi lis-sur Joseph M. Scicluna talli fakkarli l-kliem tal-ewwel strofa u l-aħħar vers tal-ewwel strofa. Napprezza jekk ikun hawn xi ħadd li jgħidli min kiteb il-kliem, il-mużika u min kantaha.

Xemx Jew Qamar

Kienet lejla kollha dalma
Tabilħaqq lejla xitwija
Meta ħarġu Peppi u Luqa

Mill-ħanut żaqqhom bettija

U jixxenglu labranzetta

Qishom dgħajjes fil-grigal

Kienu waslu f’nofs tar-raħal

X’ħin lil Luqa Peppi qal

“Ara xbin, kemm sar ħin”

Dilann dinn bumm!

Kor:

Minn dawk id-dlamijiet

Imferrxa mas-smewwiet

Kien tfaċċa qamar bħal fanal

Li mela s-sema kollu

Ilwien u dwal

U peppi għajjat

“Suq! Ix-xemx bdiet tielgħa ‘l fuq!

Skorrielna l-ħin tat-tluq

u jekk ma nħabirkux

Negozju ma nagħmlux”.

Luqa bexxaq għajnu waħda

Qal lil Peppi “Ħaġa kbira,

biex ‘qas tagħraf xemx minn qamar,

Tabilħaqq li rasek fqira”

Għadda raġel,

Staqsew lilu

“Dak id-dawl li qed naraw,

Hix ix-xemx

Jonkella l-qamar?”

Qallhom “Ħej! Miniex minn hawn.

Qmura u Xmux, tistaqsux!”

Dilann dinn bumm!

Kor: ....

L-ewwel tas-sena

Hemm għata kbira sħab
fil-Belt fejn ngħammar
fid-dlam tal-lejl li jtektek l-aħħar tokki
u s-sena l-oħra tnin u tmut
u tiġi l-ġdida

imma x'hemm differenti?

għax l-għata sħab tinkixef
biex tixref int fi ħsiebi
u d-dlam tal-lejl jiddawwal
bir-raġġ ta' dawl li jiddi
minn għajnejk imbissmin
u l-aħħar tokki
u s-sena l-ġdida qisu xejn
ma ġara

għax jieqaf il-ħin
jgħosfor iż-żmien
fl-eternità ta' sliem u hena
fid-dinja fejn hemm int
ja mara
li nafek biss mid-dehra
bħal bint l-allat
int timxi fl-art

u nafek biss mill-bogħod
li jkessaħ din il-Belt li fiha ngħammar
iżda bi fjamma tixgħel f'qalbi
li darba int kebbist
u ma tintefa qatt

Is-sena t-tajba... u l-għatba mbajda!

L-aħħar tas-sena. Ix-xiħa fil-għafja tal-mewt, tħarħar l-aħħar nifsjiet, il-jiem, is-sigħat, il-minuti... is-sekondi. Imma x-xjuħija tagħha hija biss qoxra li taqa'... libsa li tinża' biex tikxef xbejba tarja... l-Imlejka, is-sultana ħelwa tal-istaġuni... is-sena l-ġdida. Nifisha issa frisk, għajnejha ċari u jibbru bil-ħeġġa tal-ħajja. Passiha ħfief iħufu fuq wiċċ l-arloġġ mal-minutieri fl-ewwel mixja tagħhom lejn żmien ġdid fjamant. Jannar jiftħilha l-bieb u hi tgħaddi għal ġewwa. Id-dar tridha nadifa u tfuħ, imżejna bil-ward, imdawla u arjuża. Hekk tridha u meta ssib in-nadif u l-ward ifewwaħ, hija tħossha f'postha u milqugħa. U meta tħossha hekk iġġib ir-risq fid-dar u s-sena tkun mimlija ġid u barka.

Kantawturi mill-festivâl L-GĦANJA TAL-POPLU

http://www.poezijaplus.com/XiJmiss.html

L-Għid tal-Erwieħ ta' kull sena

L-GĦID TAL-ERWIEĦ hija festa tradizzjonali tal-Maltin fix-xahar ta’ Novembru iddedikata għall-mejtin kollha. Insibu qabelxejn, iċ-ċelebrazzjoni liturġiċi fil-knisja permezz tal-quddies kif ukoll il-qari tal-missal tal-mejtin waqt it-tberik tal-oqbra. 

Iżda hemm drawwiet oħra marbuta ma' din il-festa tal-Għid tal-Erwieħ (magħrufa ukoll l-Għid tal-Imwiet) fejn inżuru l-oqbra tal-għeżież tagħna fiċ-ċimiterji l-iktar bejn it-2 u t-8 ta' Novembru. Madankollu x-xahar kollu huwa dedikat għat-tifkira tal-mejtin kollha. Għalhekk matul ix-xahar kollu jingħad it-talb u r-rużarju tal-erwieħ b'suffraġju tal-erwieħ fil-purgatorju. 

Fit-2 ta' Novembru għandna d-drawwa li narmaw it-tubru fil-knisja. Dan huwa bħal tebut vojt mgħotti bid-drapp iswed u ddisinjat bl-isfar fit-truf. Qabel dan it-tiżjin kien isir fil-knejjes kollha, madankollu matul is-snin dan naqas ħafna, madankollu kien hemm min kompla b'din it-tradizzjoni simbolika li tgħin viżwalment lin-nies biex waqt it-talb fil-knisja jiftakru fil-mejtin.  

Il-karità mal-foqra kienet ħaġa importanti li ssir għaliex permezz ta' dan l-att in-nies jemmnu li jkun qed jissuffrugaw lill-erwieħ tal-purgatorju. Din il-fatt kien jgħinhom ikun solidali mal-komunità sħiħa fil-parroċċa kif ukoll fil-pajjiż.  

Tradizzjoni qadima hija dik tal-kaldarun jew il-borma tal-erwieħ fejn kienet tissajjar il-miniestra fit-toroq sabiex titma l-foqra. Din ġeneralment kien jieħu ħsiebha l-kappillan jew aktar tard xi lajċi. Hu magħruf din id-drawwa inbdiet mill-patrijiet Kapuċċini li kienet fir-regola tagħhom biex jagħmlu dan il-ġest ta' karità.

Drawwa antiki ta' din il-festa hija l-Ħanżira tal-Erwieħ, meta fl-imgħoddi fl-irħula l-kappillan kien jitlaq ħanżira tiġġerra fit-toroq sabiex tintema’ min-nies imbagħad kien ibigħha biex jiġbor il-flus għall-quddies tal-erwieħ jew issir ikla għall-foqra.

Illum dawn id-drawwiet ħadu forma oħra iktar moderna, dik li ssir l-ikla tal-Għid tal-Erwieħ (magħrufa ukoll bħala l-ikla tal-ħanżira) fejn mill-ikla jinġbru xi flus għall-istess skop, għall-foqra u għas-suffraġu tal-erwieħ.

Għal din il-festa tal-mejtin kollha insibu xi ikel marbut magħha, l-iktar popolari huma l-Għadam tal-Ħelu (magħrfu ukoll bħala l-Għadam tal-Mejtin) li hu bħal figolla fil-forma ta' għadma.

Għal aktar tagħrif wieħed għandu jżur s-sit elettroniku L-GĦID  TAL-ERWIEĦ.

Il-ġlieda għall-Indipendenza

Souvenir Malta Independence 1964

Filmat ta' Malta Indipendenti : ara hawn.

L-Għid tal-Erwieħ 2010

Għid l-Erwieħ sar wieħed mill-avvenimenti favoriti tiegħi ta’ matul is-sena. Hemm ħafna festi li nħobb niċċelebra imma dan il-għid hu wieħed minn dawk li nipprepara għalih sewwa. L-għid tal-erwieħ niċċelebrawh fit-tieni ta’ Novembru kull sena. L-għid tal-erwieħ ngħidulu ukoll l-għid tal-imwiet jew il-festa tal-mejtin kollha. F’dan il-jum ħafna jmorru ċ-ċimiterju, jixtru l-fjuri u x-xemgħat biex iqegħduhom fuq il-qabar tal-għeżież tagħhom. Hija festa li niftakru f’dawn l-erwieħ qraba u ħbieb tagħna li ħallewna. Dan isir b’rispett kbir u b’ċerta devozzjoni mħallta b’xi ftit niket u xi demgħa żgħira.

Aħna u għaddejjin mgħaġġlin fil-ħajja tagħna, ma tantx nieqfu naħsbu fuq il-mewt. Meta tkun tfal lnqas biss nafu xi tfisser il-kelma. Jien meta kelli tmintax-il sena għaddejt minn ġrajja li ġiegħlitna naħseb ħafna fuq il-mewt.

Konna grupp ta’ ħbieb u morna għal kunċert biex nieħdu pjaċir. Waqt minnhom sakemm konna qed nistennew il-grupp preferut tagħna biex jibda’ jdoqq, ħriġna barra u morna sa fejn il-baħar. Aħna u sejrin lura għaddejna minn post li ma konniex nafuh sewwa. Jien kont miexi fuq quddiem nett bi sħabi warajja. F’għajnejna kien hemm bozza kbira li kienet qed tarmi dawl qawwi ħafna tant li ma stajnhiex naraw sewwa fejn konn qed nitfgħu il-passi tagħna, imma ta’ moħħ ir-riħ li konna bqajna nitkellmu u niċċajtaw bejnietna. Ħin mnnhom sejjali xi ħadd minn sħabi biex ikellimni u jien waqaft u dort biex nara x’ried. Pawlu li kien warajja baqa’ miexi u qabiżni. Ftit wara smajna taħbita u xi ħadd induna li Pawlu kien waqa’ għal isfel daqs sular u nofs fond. Kienet traġedja. Meta irnexxielna ninżlu ħdejn kien għadu ħaj. Missejtlu idu u sabbartu kemm stajt sakemm tiġi l-ambulanza. Tliet ijiem wara, Pawlu ħalliena.

Jien u s-sħaba ħassejna ruħna maħsuda u mdejqa b’din il-ġrajja sewda li għaddiet mingħalina. Inġbarna f’ċimiterju abbandunat u xegħlna x-xemgħat f’dawra tond u qagħdna bil-qiegħda madwarhom. Min jikkontempla u min jibki. Jien irrelazzajt li l-mewt kienet quddiemi dak il-ħin li dort biex nisma’ lil sieħbi li għajjatli u setgħet ħadet lili minflok lil Pawlu. Ħsibt fuq dan u fuq dak li ġara lil Pawlu. Filli ħaj, jiċċajta magħna filli mejjet, midfun taħt it-trab. Imma ħassejt l-ispirtu tiegħu qiegħed magħna dak il-ħin fiċ-ċimterju. U t-tifkira tiegħu għadha miegħi sal-lum.

Illum inħobb niċċelebra it-tifkira ta’ missieri, ta’ Pawlu u ta’ ħafna u ħafna oħrajn li kont ħbieb magħhom u oħrajn li ammirajthom mill-bogħod.

L-Għid tal-Erwieħ se ssir fil-5 ta' Novembru 2010. Kull min hu interessat biex jattendi għal din l-ikla għandu jiktbilna fl-indirizz-e : erwieh@yahoo.com

Segwu l-facebook L-Għid Tal-Erwieħ Żuru s-sit elettroniku https://erwieh.infinityfree.io/?i=1 għal aktar tagħrif. 

Is-sena t-tajba

Jingħad li l-Maltin kienu jemmnu ħafna fl-Imlejka, is-Sultana tax-xhur kollha. Fl-ewwel tas-sena kellhom it-tradizzjoni li jfewħu d-dar bil-fjuri biex meta tgħaddi hi, ixxomm il-fwieħa u tħalli r-risq f'dik id-dar. L-Imlejka tfisser is-Sultana s-Sabiħa u dan kien titlu għal Għaxtart, dik l-alla mara tal-Feniċi. F'tas-Silġ kienu bnewlha maqdes kbir. Mal-miġja tal-kolonizzaturi l-ġodda Għarab u Ewropej, isimha ntnesha imma xi ħrejjef baqgħu jsemmu lil din is-sultana sbejħa. Hemm studjużi li jsostnu li l-kult ta' din is-sultana għadu fostna sa llum f'xi forma jew oħra. Jekk l-Imlejka għadha tiġi xxomm il-fjuri fl-ewwel tas-sena biex iġġibilna r-risq, allura merħba biha!

Is-sena t-tajba.

L-Għid tal-Erwieħ 2009

Din is-sena Heritage Malta organizzat L-Għid tal-Erwieħ fil-Palazz tal-Inkwiżitur fil-Birgu. Idea brillanti u esperjenza unika għal dawk li riedu jiċċelebraw dan il-jum speċjali f'post tant qadim li jixhed storja imqallba ta' nies li sabu ruħhom spiritwalment f'qagħda mwiegħra u fiżikament mhedda.

L-ikla tradizzjonali tal-Għid tal-Erwieħ bil-majjal il-forn, saret f'żewgt ikmamar attrezzati bl-imwejjed biex jilqgħu ħamsin ruħ (ħajjin) f'atmosfera misterjuża li darba kienu mgħammra b'kemm-il ruħ (illum lkoll mejtin) mill-kavallieri 'l hawn.

Aktar tagħrif dwar l-Għid tal-Erwieħ ara agħfas din il-link: L-Għid tal-Erwieħ

Esperjenza unika kienet għal dawk li raqdu fil-ħabs tal-palazz, fiċ-ċelel li mal-ħitan tagħhom għad hemm il-grif u t-tinqix ta' ħsiebhom, ta' dinhom u tat-twegħir tagħhom f'dak il-mument iddisprat.

Il-ħajja hija passaġġ. Għandha l-bidu u t-tmiem tagħha imma hija wkoll kontinwa. Dawk li ġew qabilna, firxu d-destin tagħna u aħna illum nifirxu dak għal ta' warajna. Il-ħajja hija wkoll kontinwazzjoni.

Min kien hemm għall-ikla anki jekk ma ntebahx, kien qed jiċċelebra dan iċ-ċiklu tal-ħajja. Bil-ferħ u ċ-ċajt, bl-ikel u x-xorb u bl-espressjoni tagħna l-ħajjin, ġeddidna it-tifkira tal-mejtin li darba kienu qabilna fuq din l-art. U dawn mill-art il-ġdida tagħhom jifirxu s-sarvetta biex mill-ġid tagħna nroddu l-barka t'Alla fuqhom. Il-ferħ tagħna ngħixuh b'tifkira tagħhom....

għall-erwieħ!

L-Għid tal-Erwieħ reġa' magħna.

"L-Erwieħ jifirxu s-sarvetta". Il-jum propju tal-IKLA TRADIZZJONALI huwa it-2 ta' Novembru imma peress li din is-sena jaħbat il-Ħadd, mhux kulħadd ikun jista' jdum. Għalhekk l-għid se nagħmluh lejlietha, jiġifieri is-sibt l-ewwel ta' Novembru. L-ikla għandha żewġ platti, il-minestra u l-ħanżir mixwi bil-patata l-forn u l-ħaxix. Xorb : il-meraq tal-ħajja (larinġ tad-demm, inbid u aniżetta) mdewwaq fil-bidu bħala aperittiv u l-inbid u l-ilma servut waqt l-ikel. Fl-aħħar il-kafè u l-ħelu (għadma).

Il-festa t-tajba u agħtu xi ħaġa għall-erwieħ!

Aktar tagħrif dwar l-Għid tal-Erwieħ fuq din il-link: L-Għid tal-Erwieħ

Trijonfali p17

Strixxiklu elettroniku żuffjettuż p17

Biex tkabbru kklikkja fuqu.

Ġrajjiet mid-dinja ta' l-iskumnikati 3

Minn dejjem kelli ċertu faxxinu għall-karnival. Ir-renju tal-bluha li jwarrab is-serjetà oppressiva biex jgħix mumenti qosra ta’ ħelsien u glorja. Il-glorja tagħna n-nies komuni li qatt ma naslu mkien fil-ħajja. Ir-realtà taħqarna wisq u għalhekk induru għall-bluha għax fiha nsibu r-refuġju. Biha u fiha nistħajluna xi ħaġa oħra, xi ħadd ieħor. Is-setgħa li qatt ma nduqu fil-ħajja ta’ kuljum, niksbuha għal ftit jiem biex nissodisfaw ix-xenqiet tagħna.

Fuq tal-linja qgħadt immaħħaħ fuq dan jien u sejjer lura d-dar. Ħin minnhom tela’ l-inspector biex jiċċekkja l-biljetti. Bil-qiegħda fuq is-sît ta’ quddiemi li kien iħares ‘il ġewwa, kien hemm maskerat liebes kostum stramb ta’ xi gwerrier. Kien kostum fin qisu mibni minn bċejjeċ tal-bebbux tal-baħar u magħqudin ħaġa waħda biex jiffurmaw korazza mlewwna bi lwien ileqqu u jkanġu skond kif jaħbat fuqhom id-dawl. Il-maskerat kien liebes elmu f’għamla ta’ bebbux kbir. Il-kostum kien magħmul b’sengħa li ma bħalha u għalkemm stramb, kien jagħti dinjità kbira lil min jilbsu. Wiċċ il-maskerat kien serju b’leħja mqasqsa pulit u għajnejh fissi bħal ma jkunu ta’ xi suldat.

Minkejja l-preżenza meżmeranti ta’ dan il-karattru, għal xi raġuni, l-inspector ma tax kas ta' dan il-maskerat. Lanqas biss ikkalkulah u kompla jdur il-passiġġieri l-oħra waqt li jitlobhom il-biljett, jiflih u jqattagħlu biċċa mit-tarf bħala marka li rah u li l-biljett validu. X’ħin wasal għal fuqi intendejt li kont għandi lanqas lestejtlu l-biljett u teftift malajr fil-bwiet tal-qmis biex nara fejn kont qgħedtu. Bit-tferfix tiegħi bdejt noħroġ kull ma kelli fil-bwiet waqt li l-inspector waqaf quddiemi jistenna għal ftit imbagħad tilef sabru u kompla jiċċekkja l-biljetti tal-passiġġieri li kien imiss. Kont naf li x’ħin ilesti jerġa’ jiġi fuqi għall-biljett, għalhekk bħal wieħed miksur u mifxul komplejt infittex. F’but minnhom ħassejt karta mitnija li kont naf li ma kinitx il-biljett. Fid-daqqa u l-ħin instemgħet tifqigħa li ttarrax u l-passiġġieri u jien magħhom sibna ruħna ntiru u nitħabbtu mas-saqaf tal-karrozza. Id-dinja donnha kienet waslet fi tmiemha. Għajat, twerżiq u xegħir. Ħadd ma kien jaf x’inhu jiġri. Id-dawl kien naqas sewwa bħal meta tidħol f’mina għalhekk il-komozzjoni kienet akbar f’dik id-dalma. Il-karrozza tal-linja nħasset li qed tinbaram u titgerbeb u min ma sabx ma x’hiex iżomm, beda jitwaddab min-naħa għall-oħra fost it-tweżiq waħxi ta’ nies midruba u beżgħana.

Ħassejt lil xi ħadd jiġbidni minn driegħi u l-pandemonju li sibt ruħi fih bħal inħriġt minnu f’daqqa u ntasabt f’qiegħa mimlija trab li kien qed itir u jagħmel kullimkien daħna. X’kien ġara? Inbżaqt minn xi tieqa forsi? L-għajat u t-twerżiq kont għadni qed nisimgħu jien u nqum mill-art bit-trab jiksili għajnejja u dieħel ġo ħalqi, imma l-ħoss tan-nies beda jbatti u jitfi għax-xejn. “X’ġara?” bdejt nistaqsi lili nnifsi għax ebda proxxmu ma stajt nara jew nisma’ fil-viċinanza tiegħi. Imbagħad rajt ombra fid-daħna wieqfa quddiemi hekk kif sfurzajt biex nieqaf fuq saqajja. Kellmitni. Kien leħen sod ta’ raġel u qalli biex nimxi warajh. Imherwel kif kont imxejt wara l-ombra fis-sefqa tat-trab. Ma stajtx insib loġika għal dak li ġara f’temp hekk qasir u lanqas ħsieb ma kelli u aġixxejt biss bl-istint ħalli nibża’ għal ġildi u nsib kenn minn dik il-ġrajja terribbli li sibt ma’ wiċċi. Mument wara, s-sens umanitarju reġa’ ġieni u dort biex nara x’sar minn tal-linja, min-nies li kien hemm ġo fiha, x’sar mit-triq, mill-bini , mid-dinja normali li sa ftit ilu kont nagħmel parti minnha jien. Iżda xejn. Ma stajt nara u nisma’. Xejn. Trab biss. Dħaħen ta’ trab kull fejn tħares.

“X’inhu jiġri?” staqsejt lil dik l-ombra stramba miexja quddiemi, “Fejn qegħdin? X’sar minnhom in-nies li kont magħhom fuq tal-linja? Fejn ġejt?... hawn fejn qegħdin?” L-ombra ma tkellmitx u baqgħet miexja. Issa li r-riflessi tiegħi kien bdew ġejjin għan-normal u ksibt lura l-istat mentali tiegħi, ħassejtni iktar imħawwad. ‘Il fejn se naqbad nagħti rasi? Quddiemi ombra li talbitni nimxi magħha f’dagħbien misterjuż ta’ trab u warajja d-dinja li kont naf, miblugħa f’dagħbien ieħor?

Trijonfali p16

L-istrixxiklu elettroniku żuffjettuż jissokta. P16

X'ġara s'issa:

Il-Venerabbli Gonzo kien inkazzat minħabba li l-popolarita' tiegħu kienet nieżla ġmielha. Għalhekk ried jikkarga l-faħma ta' moħħu biex jiġuh iktar ideat u viżjonijiet għall-pajjiż. Joe Babun iċ-Ċaċċarun u s-segretarju leali tiegħu, ipprova jgħinu billi jtellgħu fuq il-bejt tal-kwartieri ċentrali msejħin it-TermosLampaSpiritiera, biex jagħti kargatura lill-faħma permezz tax-xemx t' Alla. Sakemm kien qed ixemmex moħħu, qagħad jissendika lill-għafrit tal-bini aħmar infernali u rah ikewwes taħlita ta' bżieq l-għoġġieba u semm is-sriep u biha jinbidel zoptu f'Super Sant. Gonzo allarma ruħu u twerwer għax il-lejber għalih kien agħar mill-virus qerriedi tal-imxija tat-tjur.

Fix-xena mbagħad jidħol Ġanni Ħanex, bniedem insinifikanti li tilef ħobżu mill-fabbrika tal-qliezet ta' taħt tan-nisa fejn kien ilu jaħdem xi 15-il sena. Dan ġara għaliex il-ministru tal-Eċċellenza u t-Testikoloġija, OSTINAT kien beda jinforza r-ristrutturar mitlub mid-dinja moderna u globalizzata. Ġanni Ħanex ma nstabx tajjeb biex jinnavika fit-tongi, il-prodott ġdid state of the art tal-fabbrika BSORMA. Għaddewh mill-għarbiel tal-ETC u weħel u sab ruħu jinkines 'l hawn u 'l hinn mingħajr għaxja ta' lejla.

Sadanittant daħlet Priċċilla Vella Perċiċċi bħala konsulenta mal-Venerabbli u swietlu bagatella ewri tant li reġa' rrikorra għall-faħma ta' moħħu biex isolvi l-problema finanzjarja. Fost l-iktar ideat skabrużi mimlijin budebbus, ġietu waħda brillanti li jqaħħab lis-serva Melita.

Lura għal Ġanni Ħanex, narawh iqalleb il-gazzetta biex isib ix-xogħol waqt li Preċilla Vella Perċiċċi tixxaħxaħ fil-pożizzjoni l-ġdida tagħha mal-venerabbli Gonzo u tixxennaq għal paga ikbar.

Segwi skond in-nri. fil-bloggati. Ikklikkjaha biex tkabbarha.

Blogg rieqed la tqajmux.

Ili ma nibbloggja daqsxejn.

Mela ħa nibda.

Bħal poeta, l-bloggej jitkellem waħdu, imma wkoll mad-dinja. Ifittex l-attenzjoni u jittama li l-kelma tiegħu tinftiehem. Jesprimi ruħu bil-kliem jew bl-istampi kif ukoll bil-mużika u permezz ta’ dan huwa jiddikjara l-individwalità sovrana tiegħu. Bil-bloggati tiegħu, jtella’ l-bandiera ta’ l-istat indipendenti ta’ ġo fih u jżomm fil-għoli l-kostituzzjoni ta’ qalbu. Jesponi l-kultura ta’ ħsiebu li fih jintsab univers ieħor.

Ġrajjiet mid-dinja ta' l-iskumnikati 2

Ġietni l-lublieba għal qassata. Ġejt bejn ħaltejn mnejn se nixtriha. Pastizzeriji fir-raħal issib kemm trid. Imma kont naf x’kelli aptit. Qassata ta’ l-inċova. Il-qassatat ta’ l-inċova wieħed biss jagħmilhom. Fittixt fil-but biex nara kemm kelli ewroċenteżmi u rajt li b’sebgħin indabbar waħda. Inżilt lejn il-wesgħa ta’ quddiem il-bank u f’kantuniera minnhom, ħanut daqs toqba, kien hemm il-qassata li tħajjart għaliha.

Kien filgħodu. Xi l-għaxra u nofs. In-nies tħawtel ‘l hawn u ‘l hinn, tixtri u tonfoq, dieħla u ħierġa mill-ħwienet, mill-banek u s-supermarket. Ħaddiema jgħabbu u jħottu minn fuq it-trakkijiet. Sriebet ta’ karozzi għaddejjin bħal parata tankijiet tal-gwerra li għadhom kif rebħu xi territorju. Waqaft mument inħares. Bil-qassata sħuna f’idi, imqartsa f’borża tal-karti, wieqaf quddiem is-supermarket, rajt l-Imlejka. Għaraftha mill-aħħar darba li rajtha tilgħab il-boċċi mad-Durbies. Qasmet it-triq u mxiet l-isfel, waħidha. Tħarrikt mnejn kont u ġbidt għal urajha. Ilwiet lejn ix-xellug u tellgħet it-telgħa għall-misraħ ta’ wara l-knisja. Ħaffift il-pass imma sakemm wasalt il-misraħ, kienet għosfrot. Ma rajthiex. Fejn setgħet daħlet?...staqsejt lili nnifsi.

Iddeċidejt li nintefa’ niekol il-qassata qabel ma tiksaħli u poġġejt fuq bank ta’l-injam u l-ħadid fondut. Il-misraħ kien baħħ. Il-bankijiet vojta. Id-djar ta’ mad-dawra kienu siekta u donnhom vojta wkoll. Ebda attività. Ir-riħa ta’ l-inċova issa bdiet taqsamli qalbi. Ħriġtha mill-borża u gdimtha ħafif u magħadtha bħal qisni ma ridthiex li tispiċċali din l-imbierka qassata. Il-kwiet li kien hemm fil-misraħ, serraħni imma t-tul tiegħu beda jħassibni. Kif ma jgħaddi ħadd minn hawn? Kif ma jixref ħadd minn tieqa jew joħroġ minn xi bieb? Iż-żmien kien qisu waqaf. Anki s-sema kien donnu waqaf. Lanqas sħaba waħda ma tħarket.

Ħassejt bħal preżenza. Bħal xi ħadd iħares lejja. Ħassejni mgħasses minn xi par għanjejn ta’ seqer jiflu kull ċaqliqa li nagħmel. Dawwart rasi ‘l hawn u ‘l hinn, infittex u ngħarrex għal xi ruħ f’xi tieqa jew f’xi parapett. Ħadd. Ma kien hemm ħadd. Imbagħad għajnejja waqgħu fuq l-istatwa li kien hemm f’nofs il-misraħ. Statwa ta’ figura pulita, ta’ mara żagħżugħa, sidirha wieqaf u rasha merfugħa. Iżda l-ħarsa tagħha kienet ‘l isfel, lejn il-misraħ, lejn l-art....lejja. Iffissajt ħarsti lejn il-figura tal-bronż. Deherli li sidirha kien tiela’ u nieżel bin-nifs. Deherli li petptet għajnejha, deherli li rajt lil xuxitha titħarrek mar-riħ. Stħajjiltha se titkellem u żiffa riħ ġiet tħaxwex mas-siġar u x-xtieli u dawwart wiċċi u nħsadt. Fuqi resqet tfajla, wiċċha smajjar, xagħarha twil mġiegħed u iswed tuta. Newwlitli karta, fuljett jew x’kien u telqet ‘l hemm tkompli tqassam. Intbaħt li issa kien hemm in-nies fil-misraħ. Min ġej u min sejjer. Minn dieħel id-dar u minn ħiereġ. Nisa bil-pushchair, rġiel bil-kelb u xarabank nies, lkoll imdaħħlin fiż-żmien, niżlin minn xi coffee morning u mexjin itaqtqu u jgorru bħall-ħamiem.

Tajt daqqa t’għajn lill-karta li kelli f’idi u rajt programm tal-festa. U qrajt li llejla fil-misraħ ta’ wara l-knisja se jkun hawn il-banda, l-ġigġifogu, l-imwejjed tal-qubbajd, id-daqqaqa, iż-żeffiena u l-għannejja u diskors mis-sindku. Avviċinajt xwejħa li kienet bil-qiegħda fuq bank u staqsejtha x’inhi din il-festa. Il-festa mhux fis-sajf issir is-soltu?...staqsejtha. “Iva” qaltli, “imma din xi ħaġa tal-karnival.” Iżżejtha ħajr u dort biex immur għal riħi. Mill-knisja nstemgħu it-tokki ta’ nofsinhar. Alleċ! Indunajt li l-qassata bil-kemm kilt nofsha u issa kienet kiesħa silġ.

Ġrajjiet mid-dinja ta' l-iskumnikati.

L-IMLEJKA

Dal-post infern. Karrozzi għaddejjin. Dħaħen . Inġenji mostrużi jostakolaw il-passaġġ kważi f’kull triq, ikissru djar sħaħ u jibqgħu ifanndu fl-art sa ma jħallu kratier. Tregħid tal-jack hammers. Storbju ta’ makni. Il-ħamba tan-nies.

Tbigħedt kemm stajt mit-toroq prinċipali. Il-Fgura saret infern. Twebbilt biex nieqaf nbill grizmejja u dħalt f’ħanut. It-televiżur mixgħul idoqq id-diski tal-MTV. Il-ħanut battal għajr għat-tfajla wara l-bank. “Agħmilli tè ‘kk jogħġbok” għedilha. Għamlituli, ħallastha u mort bih bil-qiegħda ma’ waħda mill-imwejjed ħomor . Kien hemm ġurnal fuq il-mejda u bdejt inteftef fih skonċentrat għall-aħħar bil-mużika tgħajjat ħierġa mill-kaxxa imdendla mal-ħajt fir-rokna. Tajt ħarsa madwar il-ħanut. Minkejja li jien minn hawn, qatt ma rfist il-għatba ta’ dan il-post għax dejjem ikkunsidrajtu għal ċerta kategorija ta’ nies. Imqegħdin fuq ħoġor ta’ tieqa u fuq turrun kaxex tal-luminata, kien hemm żewġ gabjetti b’għasfur f’kull waħda minnhom

Sefsift tnejn fit-tè li kelli quddiemi u komplejt nosserva. It-tfajla ta’ wara l-bank qagħdet tkewwes waħidha u kultant tbagħbas iċ-ċellular. L-għasafar fil-gabjetti issa fetħulha jgħannu donnhom riedu jikkompetu ma’ Emenem u l-oħrajn tal-MTV. Mhux għax jien wisq reliġjuż imma f’jum id-Duluri s-soltu wieħed josserva s-skiet. Imma f’dan l-infern...fejn tista’ ssibu s-skiet?

It-tfajla kompliet tbiehem il-buttuni tan-Nokia, imgħaddsa f’dinja għaliha. L-għasafar komplew jgħannu u jżidu fil-għana. It-televiżur kompla wkoll...għal ftit...imbagħad donnu beda jitbaxxielu l-volum. Naqra naqra beda jitbaxxa u jitbaxxa sa ma smajtux iżjed u kien hemm biss l-istampa tpetpet u tqabbeż id-dwal mal-ħitan tar-rokna. “Maria Madonna!” għidt ġo qalbi “tan-Nokia issa żiedu t-telekmand bħala feature?” Bdejt infettel biex nixtri wieħed bħalu ħalli nibda nużah bħala self defence kull darba li nkun x’imkien u nkun brutalment attakkat minn xi Zuppardu, Monteżin jew Rachel-lallatkun. U ntift għal mument niċċassa fil-vojt, nimmaġina u nidħak bir-reazzjoni tan-nies meta l-programm favorit tagħhom jibda jinqaleb waħdu għal stazzjon ieħor.

X’ħin ġejt lura f’tiegħi minn dil-fantasija mqarba, xrobt l-aħħar boqqa u qomt biex nitlaq. Imma ħassejtni differenti. Ħassejtni qisni qiegħed x’imkien ieħor. Kollox kien jidher l-istess fil-ħanut. L-imwejjed u s-siġġijjiet. Il-kaxex tal-luminata, It-tfajla wara l-bank. L-għasafar fil-gabjetti. Kollox l-istess. Imma donnha kien hemm ċerta ħedma. Donnu l-istorbju tad-dinja waqaf. L-għasafar kienu għadhom jgħannu kieku, biss oħla minn qabel. Imbagħad smajt bħal ċaċċir ġej minn bieb ieħor fuq wara tal-ħanut. Instema' xi kliem. Għana tal-għasafar. Għelbitni l-kurżita u ħriġt nittawwal. Xejn speċjali. Ma kien hemm xejn speċjali. Rġiel biss. Madwar erbgħin raġel imdawwrin ma’ pitch tal-boċċi, xi wħud ukoll bil-gabjetta u l-għasfur f’idhom, iżommuh b’ċerta għożża, b’ċerta reverenza, xi wħud iħarsu lejh bla ma jitkellmu,oħrajn b’ħarsithom fuq ir-ramel tal-wesgħa battala quddiemhom. Kont sejjer ‘l hemm u xi ħadd qalli. “Stenniha, dalwaqt se tilgħab.” “Min se jilgħab? “ saqsejtu. “Mhux l-Imlejka” weġibni, “Mhux l-Imlejka.”

L-istrixxiklu żuffjettuż "TRIJONFALI" p15

L-istrixxiklu żuffjettuż "TRIJONFALI" p14

X'ġara s'issa:

Il-Venerabbli Gonzo kien inkazzat minħabba li l-popolarita' tiegħu kienet nieżla ġmielha. Għalhekk ried jikkarga l-faħma ta' moħħu biex jiġuh iktar ideat u viżjonijiet għall-pajjiż. Joe Babun iċ-Ċaċċarun u s-segretarju leali tiegħu, ipprova jgħinu billi jtellgħu fuq il-bejt tal-kwartieri ċentrali msejħin it-TermosLampaSpiritiera, biex jagħti kargatura lill-faħma permezz tax-xemx t' Alla. Sakemm kien qed ixemmex moħħu, qagħad jissendika lill-għafrit tal-bini aħmar infernali u rah ikewwes taħlita ta' bżieq l-għoġġieba u semm is-sriep u biha jinbidel zoptu f'Super Sant. Gonzo allarma ruħu u twerwer għax il-lejber għalih kien agħar mill-virus qerriedi tal-imxija tat-tjur.

Fix-xena mbagħad jidħol Ġanni Ħanex, bniedem insinifikanti li tilef ħobżu mill-fabbrika tal-qliezet ta' taħt tan-nisa fejn kien ilu jaħdem xi 15-il sena. Dan ġara għaliex il-ministru tal-Eċċellenza u t-Testikoloġija, OSTINAT kien beda jinforza r-ristrutturar mitlub mid-dinja moderna u globalizzata. Ġanni Ħanex ma nstabx tajjeb biex jinnavika fit-tongi, il-prodott ġdid state of the art tal-fabbrika BSORMA. Għaddewh mill-għarbiel tal-ETC u weħel u sab ruħu jinkines 'l hawn u 'l hinn mingħajr għaxja ta' lejla.

Sadanittant daħlet Priċċilla Vella Perċiċċi bħala konsulenta mal-Venerabbli u swietlu bagatella ewri tant li reġa' rrikorra għall-faħma ta' moħħu biex isolvi l-problema finanzjarja. Fost l-iktar ideat skabrużi mimlijin budebbus, ġietu waħda brillanti li jqaħħab lis-serva Melita.


Segwi skond in-nri. tal-paġni. Ikklikkjaha biex tkabbarha.