Iċ-Ċirku Bertu Funtana 10

Mill-istrixxikli taċ-Ċirku Bertu Funtana, sensiela KOKO.



KOKO nru11 tal-Mangi. p35 mill-istorja ta' Keltandras, b'riklam sarkastiku tal-MaltaSajf.


KOKO nru11 tal-Mangi. p34 mill-istorja ta' Keltandras


KOKO nru11 tal-Mangi. p33 mill-istorja ta' Keltandras


KOKO nru11 tal-Mangi. p32 mill-istorja ta' Keltandras, pjaneta li tixbaħ lil tagħna u li fiha kien hemm il-konflitti bejn l-Andras (aljeni telepatiċi imma ġellieda) kontra l-Klett li kienu aljeni primittivi u barbari mill-muntanji tal-għasel. Meta l-klett ikunu se jinvadu l-art ta’ l-Andras dawn jibgħatulhom immaġni ta’ Jim Morrison telepatikament biex iġegħluhom jirrealizzaw li kienu primittivi u b’hekk irtiraw l-invażjoni. Sadanittant, żewġ Lirjani fuq vettura spazzjali fil-forma ta’ pinna jeħilsu lil pjaneta mużikali mill-oppressjoni gravitazzjonali. Filwaqt li wieħed mil-Lirjani jkun kannibalizzat mill-Klett u l-ieħor jaħrab u jerġa’ jirriproduċi ruħu. L-istorja tagħlaq b’astronawta li jintilef fl-ispazzju biex ikun salvat minn bieb li hekk kif jgħaddi minnu isib ruħu fi żmien id-dinożawri.


KOKO Nru 9 tal-Mangi. p30 innutaw il-kapsula tal-ispeed tiġri bħala simbolu taż-żmien dejjem għaddej.


KOKO Nru 9 tal-Mangi. P28


KOKO Nru 9 tal-Mangi. P28 dwar ir-rivoluzzjoni Franċiża.


KOKO Nru 9 tal-Mangi. P23 Stoney & Man.


KOKO Nru 7 (tal-Mangi) li jittratta l-istorja tad-dinja. P24 dwar l-Eġizzjani.


KOKO Nru 7 li jittratta l-istorja tad-dinja. P16 dwar l-iskoperta tan-nar.


Il-qoxra tal-kassett PROPHECY li ktibna u rrekordjajna jiena u Alex. L-istorja tittratta dwar profezija li kellha iġġib traġedja umana fil-lvant nofsani.


Kartellun ta' waħda mil-ljieli rock li konna nsejħulhom ROKLEJLAŻ.


Il-Bar tal-Imperial Caffè.

Iċ-Ċirku Bertu Funtana 10


Verigoud KOKO

Bħal ma jiġri f’kull festa wara li jgħaddi kollox, jinħass ċertu vojt. Id-diskors fuq il-MaltSajf qabad jitrewwah f’kull bar jew rokna fejn jintefgħu ir-rockers u sar ir-rakkont ewlieni f’ħafna ċrieki tar-rockers ġejjin minn bnadi differenti ta’ Malta. Kull min kien jidħol għand Bertu kien jibda jgħid kemm kien kunċert ta’ lostja u x’buzz tal-madonna kien hemm. Ir-rikjesti biex nerġgħu nagħmlu ieħor kien diġa bdew ġejjin għal fuqna bil-gzuz, iktar mill-ittri tal-P.O.Box Għaxra (programm popolari fuq ir-radju ta’ dak iż-żmien.)

Aħna u nerfgħu l-apparat u nżarmaw kollox wara l-festival, ħadna magħna l-fdal tal-minerali tal-bar, il-kampjiet u l-kostumi karnivaleski li konna iddubbajna biex nużawhom għall-ispettaklu tal-festival. Imbagħad mill-għada ġew jieħdu l-containers li l-kirja tagħhom ġiet tiswa mas-seba' mitt lira, somma konsiderevoli għal 22 sena ilu. Bl-arja f’Ta Qali battala għalli kienet, issa stajna nibdew inħossu fejn laqatna u jekk kienx ħiereġ id-demm minn x’imkien. Il-‘Woodstock’ Malti kien laħaq il-quċċata f’dik li hi atmosfera libra ta’ kunċerti rock f’Malta u baqa’ fil-memorja ta’ ħafna nies għal bosta snin. Imma sfortunatament, il-MaltaSajf falla drastikament fl-organizzazzjoni u fil-publiċità biex iwettaq il-programm kollu li kellu imfassal u biex jilħaq lill-pubbliku varju mixtieq.

Finazjarment, il-MaltaSajf kien fjask kollossali. Id-donazzjonijiet għall-għaqdiet filantropiċi ma nġabrux u l-bar li kien ingħata b’offerta lill-privat ma għamilx qliegħ biżżejjed biex itaffi l-ispejjeż tal-kunċert. Ma nafx jekk il-kumitat proviżorju li ħa ħsieb l-organizzazzjoni tal-festival, teknikament kienx responsabbli quddiem il-liġi għad-defiċit qawwi li ġarrab il-MaltaSajf. Però Bertu li kien il-mutur tal-istess organizzazzjoni, affronta l-problema waħdu b’kuraġġ ta’ sur, u sab ruħu kif alla riedu...imsallab. Huwa ngħata mandat ta’ impediment ta’ partenza mill-qorti, li jfisser li kien ipprojbit li jsiefer jew iħalli l-pajjiż għal kwalunkwe raġuni. Il-kumpaniji ewlenin tax-xorb minerali f’Malta, waqfu jfornu l-ħanut tiegħu (l-imperial Caffè) mil-luminati u l-cocajiet sakemm jitħallas id-dejn. U biex jissammar l-aħħar musmar tat-tislib li sab ruħu fih Bertu, huwa baqa’ jirċievi diversi ittri bl-avukat mingħand il-kumpaniji li taw servizz fil-MaltaSajf, b’theddid ta’ proċeduri fil-qorti jekk ma jingħatawx il-ħlasijiet dovuti lilhom.

Imma ljun bħal Bertu diffiċċli tkissirlu l-moral u minkejja din is-sitwazzjoni prekarja, il-Kafè Imperjal baqa’ għaddej bl-istess ritmu anzi wara l-MaltaSajf żied fil-popolarità. L-għażla tal-prodotti fil-ħanut irriduċiet ruħha xi ftit, per eżempju kien hemm għażla waħda biss ta’ xarba minerali bl-isem ta’ Verigoud li kienet tinbigħ b’diversi togħmiet u kuluri differenti. Din kienet kunsinna li nxtrat minn fabbrika fiż-Żejtun, bi prezz imraħħas għall-festival MaltaSajf u għalhekk kienet l-unika soluzzjoni biex Bertu jifdi xi ftit mid-dejn li kellu pendenti. Min dak iż-żmien kien imdorri jixrob il-coca u l-luminati l-oħra kummerċjali u ma kienx jiggosta t-togħma tal-Verigoud, kellu bilfors jaqleb għat-tè jew għall-kafè għas-sentejn sħaħ li kien imiss. Dik kienet l-għażla. Jew il-Verigoud jew it-tè, inkella fittex ħanut ieħor. F’dik l-era politika meta l-għażliet kienu minimi u jekk trid rumblett karti biex timsaħ sormok bih ma’ kontx titfixkel quddiem xi tletin prodott differenti, kienet allura faċli li ċċedi gostik biex tgawdi l-kumpanija ta’ sħabek fl-Imperial Kafè. Imbagħad, wara kollox min kien iduq it-tè ta’ Bertu kien isir aditt għalih.

Il-YMCA imbarkat fuq attivitajiet għal ġbir ta’ fondi sabiex tibda tintrafa’ mill-ħofra finanzjarja li waqgħet fiha. Għalhekk bdew isiru gigs fiċ-Ċentru tal-YMCA u aktar tard fis-Sala Scouts tal-Belt. Il-YMCA sadanittant kienet ħatret kumitat ġdid u bdiet tirranka fl-organizzazzjoni u l-attivitajiet.

F’dawk iż-żmienijiet ta’ furur wara l-MaltaSajf, l-attività taċ-ċirku Bert Funtana baqgħet tikkoeżisti f’paripassu ma’ dik tal-YMCA. L-istrixxikli KOKO u s-super eroj kienu baqgħu jinħadmu minn żmien għal ieħor u xi tbaħrita fuq il-funtana jew fiċ-ċimiterju ma kinitx tonqos. Xi kassett ġie irrekodjat l-hawn u ‘l hemm ukoll. L-istrixxikli u l-kassetti kienu milqugħin u mistennijin fil-Kafè Imperjal ta’ Bertu anki issa li kien hemm ħafna iktar uċuh ġodda deħlin u ħerġin. L-istrixxikli kienu jiġġeneraw interess partikulari għaliex bosta kienet togħġobhom l-idea li titpenġa karikatura tagħhom kif ukoll li jaraw u jiddieħku b’karikaturi ta’ ħaddieħor. Dan kollu kien issir fuq is-sensiela Super Heroes li fl-istorja tagħhom dejjem jingħażel xi viljakk li ħsiebu dejjem biex jisraq ir-riċetta sigrieta tat-tè ta’ Bertu għal raġunijiet ta’ għana u glorja, filwaqt li l-grupp ta’ eroj, jippruvaw isalvaw it-teżor imperjali, li ovvjament kien it-tè.

Wieħed mill-istrixxiku ta’ dawn is-super eroj kien l-istrixxiklu epiku bl-isem ta’ ‘Il-Qawma u l-Waqgħa tal-Imperu Bertjan’ fejn fih kien jinkludi karikatura ta’ kważi kull persuna li dak iż-żmien kienet tiffrekwenta l-Imperial Caffè. F’dan l-istrixxiku kien hemm referenzi veri għat-taqbid tal-poter fit-tmexxija tal-organizzazzjoni, li kienu żviluppaw matul is-snin wara l-MaltaSajf. L-istrixxklu jirrakkonta kif il-Wisq Qalbenin (super eroj) inqasmu f’din il-konfoffa għall-akkwist tal-Imperu u li eventwalment ġabet straġi totali meta l-palazz Imperjali (l-Imperial Caffè) ikkrolla fuq kuħadd. Dan l-istrixxiklu (li insilef lil xi ħadd u qatt ma rritornah), kien qed jantiċipa l-isfaxxar taċ-ċirku Bertu Funtana in vista tal-ġrajjiet u l-konflitti organizzattivi li kienu qed iseħħu f’dawk il-waqtiet.

Fl-andament tal-istrixxikli KOKO, li kienet is-sensiela miftuħa għal kull tema, kien hemm żvilupp interessanti u din kienet il-kontribuzzjoni tal-Mangi. Il-Mangi żviluppa stil ta’ narrativa li kienet taqbel ħafna mad-diskors u l-mentalita’ tan-nies taċ-ċirku u ma qagħadx juża lingwaġġ merfugħ mill-Marvel comics jew mit-2000AD. L-istrixxikli tiegħu kienu jinkludu ġrajjiet mill-istorja tad-dinja u introduċa karattri intonati mal-personalitijiet fil-grupp tagħna, bħal Stoney & Man, Buzz id-Dubbiena u l-iSpeed li kienet kapsula li dejjem tiġri minn żmien għal ieħor waqt li tkun irrakkontata l-istorja tad-dinja sa mill-ħolqien tagħha. Dan kollu naturalment b’laqta umoristika u b’intervalli li jdaħħlu fihom karattri veri min-nies taċ-ċirku. Il-Mangi bħala qarrej entużjast, dak li kien jikkonsma mill-kotba kien jinterpretah b’passjoni fit-tpenġija, ħaġa li tat lill-istrixxikli taċ-ċirku Bertu Funtana (dejjem fil-kuntest sottokulturali tal-produzzjoni tagħhom) iktar valur politiku fil-kontenut, firxa aktar wiesgħa lejn il-viżjoni dinjija, kif ukoll sfida għall-parruċċan tal-Imperial Caffè biex jaħseb.

Subkonxjament, forsi kienet xewqa tagħna li dawn il-kontribuzzjonijiet fil-faqar kollu tagħhom, mhux biss inisslu tbissima jew ikomplu jsaħħu l-identità taċ-ċirku, imma wkoll li jiġġeneraw iktar diskussjonijiet waqt is-soċjalizzar tagħna fl-Imperial Caffè. Dan kien żmien eċitanti. Bis-‘suċċess’ tal-MaltaSajf, bil-formazzjoni l-ġdida tal-YMCA, gigs u rocknights ‘l hawn u ‘l hemm id-dinamika taċ-ċirku kienet fl-aqwa tagħha.



tkompli imma t-tmiem qed joqrob.




............................................

Iċ-Ċirku Bertu Funtana 9

Iċ-Ċirku Bertu Funtana 9

Fuq skala nazzjonali

Wistin Abela l-ministru tal-finanzji kien daħħal id-drawwa matul il-leġislatura ‘soċjalista’, li jlaqqam il-budget b’xi isem li jidhirlu adatt. Ma niftakarx jekk dik is-sena kienetx is-sena tal-budget tal-qawsalla jew tas-sikkar taċ-ċintorin. Fi żgur kien, li x-xogħol fil-ħanut ta’ Bertu żdied bil-qawwi. It-tè u l-kafè kienu qed jinbigħu bil-glalen u l-birra u l-minerali kienu wkoll żiedu r-ritmu fil-konsum. Il-flus li l-YMCA ġabret mit-tesserament ma damux ma taru fi spejjeż għall-preparazzjoni tal-MaltaSajf bħal per eżempju, inviloppi, bolli, letterheads, fotokopji, u elf oġġett konessi mal-kartolerija, flus għal petrol biex jitqassmu l-ittri għal ġbir mill-fabbriki u telefonati eċċ eċċ. Id-donazzjonijiet ma bdewx ġejjin bl-eluf u għalhekk il-kexxun tal-flus ta’ l-Imperial Caffè eventwalment beda jissussidja lill-YMCA fl-ispejjeż tagħha hekk kif il-karus ċkejken illi kellha, itteħidlu l-aħħar ċenteżmu.

Tar-Rockfest fl-AST Tignè ma ħadux gost bil-biċċa kollha tal-MaltaSajf. Rawha theddida diretta fuq il-kunċert tagħhom u ma tantx urew entużjażmu biex jgħaddulna l-lista tal-baned rok tagħhom sabiex nikkuntattjawhom, anzi jekk niftakar sewwa, id-diriġenti tal-AST ipprojbixxew lil dawk il-baned imseħbin, biex ma jipparteċipawx fil-MaltaSajf tal-YMCA. Bħall-buffura riħ, il-kelma li se jsir kunċert kbir xterdet mar-rockers u l-baned rok u kull min kellu kitarra, base, amplifier, u drum kit, u xi isem stravanganti, beda jikkorda biex jieħu sehem fil-kunċert.

L-idea oriġinali tal-MaltaSajf kienet li tkun maratona ta’ attivitajiet li jalteraw bejn attivitajiet sportivi filgħodu u l-mużika folk u rok filgħaxija. Kellu jkun hemm wirjiet bil-muturi u bir-roti kif ukoll wirjiet tal-arti marzjali. Kienet allokata wkoll arja għall-ikkampjar biex min ried seta’ jorqod hemm ukoll. Id-dħul kien bla ħlas u anki minn ried jiġi bil-karozza seta jagħmel dan, speċi ta’ drive in and see the show stil amerikan. Il-MaltaSajf kellu jsir f’Ta’ Qali u jdum tliet ijiem in fila mis-26, sat-28 ta’ Awissu 1983. Matul l-avveniment kellu jsir ġbir awtorizzat li mbagħad kellu jmur b’riżq tliet għaqdiet filantropiċi fosthom il-Community Chest Fund.

Nassigurakom li hemm bosta x’wieħed jirrakkonta fuq l-andament u l-intriċċi li kellu dan il-festival, imma dik storja oħra li forsi xi darba tkun irrakkontata wkoll. F’dawn il-bloggati jien aktar ser naċċentwa fuq l-involvimenti diretti u indiretti taċ-ċirku Bertu Funtana kif ukoll l-impatt li ħalla dan fuq l-istess ċirku.

L-attivta’ tal-YMCA kienet issa iffokata kompletament fuq il-MaltaSajf. Ix-xogħol fuq iċ-ċentru l-ġdid kien tlesta imma għal raġunijiet ta’ prattiċità u aċċessibbiltà l-Imperial Caffè kien rebaħ preferenza bħala uffiċċju u kif għidt qabel kien issa beda jservi bħala l-kwartieri ġenerali tal-organizzazzjoni tal-MaltaSajf. Bir-riżenja imposta fuq l-ewwel kumitat, iċ-ċirku Bertu Funtana kien esperjenza l-ewwel taqbida għal poter fi ħdanu bejn l-istess nies li s-soltu kienu jafdaw lil xulxin u li kienu jgħixu mingħajr il-ħtieġa tal-konfrontazzjoni. It-togħma morra li ħalliet din l-esperjenza gerrxet lil xi wħud u filwaqt li kien hemm min qatt ma ġie lura, oħrajn reġgħu integraw.

L-ucuh familjari tal-imħarbtin ħbieb bdew jisfumaw ma’ oħrajn ġodda li ma’ kienux rockers, hippies, rudeboys jew punks. Kienu nies li aħna konna ngħidulhom straight jiġifieri li jgħixu ħajjithom fuq il-mudell tipiku u sterjotipat tas-soċjeta. Kienu ftit l-individwi straight li ngwalawha magħna forsi għax skoprew xi gosti minn tagħhom li kienu kompatibbli ma’ tagħna bħall per eżempju l-mużika u s-smoke. Din tal-aħħar kienet dejjem iktar qed issir ‘sagramentali’ fi ħdan iċ-ċirku u x’aktarx bdiet titqies bħala l-element ewlieni li kien jiddefinixxi l-persuna jekk tkunx straight jew le. L-uniċi nies li kienu jitqiesu bħala theddida għall-grupp u għalhekk mistmerra, kienu 'tal-biċċa' jiġfieri l-pulizija u r-ranki l-oħra ekwivalenti tagħhom.

Mingħajr ma l-organizzazzjoni tal-MaltaSajf ittendiet kienu bdew jiġġeneraw diversi attivitajiet taħtnijiet u li kien se jkollhom impatt fuq ir-reputazzjoni tal-festival u tal-gruppi konnessi miegħu. Il-MaltaSajf kien se jsir f’waħda mill-aktar arji kbar u bierħa li għandna f’Malta u l-idea tal-Woodstock fejn iż-żgħażagħ kienu se jinġabru flimkien ‘il bogħod mill-għajnejn sorveljanti tas-soċjetà, ħajret lil ħafna biex ifittxu jagħmlu provisti sostanzjali ta’ ħaxixa u spirti biex iservuhom għat-tliet ijiem sħaħ. Min-naħa l-oħra l-organizzaturi tal-MaltaSajf kienu qed jippromwovu l-festival bħala avvenimnent għall-familja kollha, għalhekk dawk li kien bi ħsiebhom jixxalaw ma kienux qed jantiċipaw il-preżenza tal-pulizija fl-arja ta’ Ta’ Qali.

Xi ġimgħa wara li sar ir-Rockfest f’Tignè, l-eżodu tar-rockers beda l-mixja mentali u spiritwali tiegħu lejn il-wesgħa enormi f’Ta’ Qali. Il-preparament kienu diġa bdew u l-palk kbir tal-MaltaSajf li kien jikkonsisti fi tnax il-container tal-għoxrin pied, kien diġa f’postu. Ma’ kull jum illi għadda, żdied l-apparat u x-xenarju tal-palk. Bdew is-sound checks u kien hemm diversi żgħażagħ li kienu diġa bdew iżuru l-arja u xi wħud ukoll kienu qed jorqdu hemm. Il-ġurnata tal-ftuħ waslet u l-festival beda bil-ħoss uniku tal-kitarra u l-ħarmonika ta’ Grimaud. Il-mużika ssawbet bħal balzmu jew żbruffat bħal vulkan mill-ispeakers Bose u l-udjenza wieġbet bit-tisfir u t-tixjir tal-idejn.

F’dik il-wesgħa bil-ħaxix niexef, l-atmosfera kienet utopika. Imdawrin f’dak l-ispazju apert, kien hemm ġemgħa sabiħa ta’ żgħażagħ il-biċċa l-kbira mixħutin fl-art, min qoqoċċa ‘l hemm min qaqoċċa ‘l hawn ipejpu u jixorbu u jisimgħu id-daqq ta’ fuq il-palk. Il-Mirage, l-iStratkast, id-Dendroid u ħafna oħrajn bl-intervalli minn Toni Grimaud u xi oħrajn solisti, ilkoll daqqew sakemm l-urieżaq fis-siġar qatgħu qalbhom li għad xi darba jsemmgħu leħinhom u l-joints tqassmu minn id għal oħra fil-folla u nħarqu sakemm in-nemus waqa’ stordut. Matul il-lejl, qtajja’ nies imxerdin fuq il-ħaxix, xi wħud reqdin fis-sleeping bags jew fil-kampijiet u oħrajn baqgħu imqajmin kważi l-lejl kollu, b’xi kitarra f’idejhom jew meqrudin żibel jpaċpċu u jreddnu It’s a brand new day ta’ Toni Grimaud. B’xi ftit muturi pparkjati fil-wesgħa u xi karozzi li ġew u telqu, il-lejl kien kalm u l-urieżaq u n-nemus reġgħu ħadu r-renju tagħhom f’idejhom.

Xi wħud minna taċ-ċirku, li issa konna kkonsmati kompletament fl-organizzazzjoni tal-YMCA, ma kellniex iż-żmien ingawdu l-atmosfera li kien hemm. Bejn il-kordinazzjoni tal-baned u s-solisti, bejn is-sigurta’ tal-post u bejn il-ġbir tal-flus u l-problemi kollha li jinqalgħu waqt l-attività, il-ħin għosfrilna u kien baqa’ biss il-lejl biex induqu mill-fdal ta’ tliet ijiem memorabbli.

Il-ħolma li xi darba inkunu parti minn avveniment kbir li l-prinċipji tiegħu jixhdu l-ħajja libra u mużikali tagħna, issa konna wettaqnieha. Il-MaltaSajf kien riflessjoni tat-tbaħrit u l-ispontanjetà tagħna fuq skala nazzjonali. Il-funtana tat-Tritoni saret il-palk bil-containers, iċ-caċċir u r-ritwalijiet bl-inbid u s-smoke fiċ-ċimiterju u l-postijiet l-oħra issa saru l-wesgħa tal-ħaxix, u l-ħajja vagabonda tagħna ta’ tixwil u rqad barra konna issa, finalment, offrejnieha wkoll lil kull rocker Malti, hemmhekk f’Ta’ Qali, fil-MaltaSajf.


Tkompli.



..............................

Tqalliba mill-pitazzi



Fl-Imperial Caffè f'lejla xitwija.


Tħarbixa fuq in-note pad

Il-lirika tal-kanzunetta Il-Qanfud fuq il-kassett IL-ĦAJT.
Din inkitbet fiċ-ċimiterhu stess fejn irrikordjajna.

Graveyard Lilly. Lirika ta' Alex Mifsud li kien irrekordja
kassetti sħiħ bil-kanzunetti tiegħu. Bħalu kienu għamlu oħrajn
li rrekordjaw kassett individwali biex jinsilef u jinstema' min-nies
taċ-ċirku.

Kopja tal-ktieb tal-poeżija ta' Carmel Attard li jien xtrajt mingħandu
b'75ċ meta ġie għand Bertu l-ewwel darba.

Poeżija ta' Carmel li ħarbex dak il-ħin stess għand Bertu fuq il-ktieb
li jien xtrajt mingħandu.

Poeżija li kien qed jikkoreġi għand Bertu.

Disinn arkitettoniku Bulqam. Biċ-ċajt għand Bertu konna qbadna diskussjoni biex nibdew moviment ġdid tal-arti f'Malta. Waqt li bejn is-serjetà u biex nibilgħuh f'sormna, iddiskutejna l-kunċett ta' kif wieħed għandu jħares lejn l-intern maqlub għall-estern u it-ta' fuq imniżżel taħt u viċi versa. Dan bħala punto di vista li wieħed dejjem għandu jħares lejn l-oġġettiv u s-suġġettiv bil-maqlub ta' kif jidhru. Għalhekk BULQAM.


Imbaghad kien hemm il-BÙLA li kien moviment ieħor iffantasizzat minna, li kellu l-iskop li juru l-ħajja libra bħala u l-emozzjonijiet f'susspenzjoni taż-żmien. Dawn id-diskussjonijiet oriġinaw bħal mogħdija ta' żmien minn Pierre Portelli u Mario Magri l-Bauhaus waqt li kienu f'burdata ta' tpaċpiċ u żufjett.

Għajn ta' Bùla. Wiċċ Bùla (bil-qatra) u taħżiż ieħor.


Iffestiġġar għand Bertu. L-okkażjoni meta Bertu rebaħ il-Golden Teabag Award.


Davie Jones fuq il-pitazz tal-graffitti mis-Sid innifsu.

Iktar graffitti fuq il-pitazzi.
Il-Pitazzi bil-graffitti oriġinaw minn xi individwi li kienu jġorru magħhom skartafaċċ biex jipprattikaw id-disinn. Joseph Bouè Buscemi LeBrum (magħruf minn kulħadd bħala l-LeBrun) kien studja l-arti fl-iskola tal-arti u l-artiġjanat it-Tarġa Gap. Il-Lebrun kien fost dawk li kultant miegħu kien iġib l-isketch book.

Skizzi tal-figura nuda. LeBrun

Il-Mangi kien ukoll akkanit tal-pinna li aktar tard żviluppa stil inimitabbli fl-istrixxikli KOKO.

Revoloutionary Mind ta' Pawlu Azzopardi

L-istqarrijiet antikristi tal-Lebrun li bosta drabi qanqlu diskussjonijiet sħan.

Iċ-Ċirku Bertu Funtana 8

Pitazz bil-graffitti

L-Imperial Caffè

Iċ-Ċirku Bertu Funtana 8

Ħolma tal-ġenn.

Il-Ċirku Bertu Funtana kien qed jitħawwar u jitħawwad ġmielu. Il-gajijiet li ġew u ndehsu man-nikleu taċ-ċirku bdew iżidu fil-frekwenza u xi wħud minnhom saru ukoll parti integrali mill-grupp. L-interazzjonijiet u l-interrelazzjonijiet bejn il-gajijiet u l-individwi naturalment żdiedu u kkomplikaw ruħom. Il-korteġġar u l-gosti personali saru jiddeterminaw l-attivita’ ta’ xi individwi li ġieli għażlu jmorru għal rashom. Imma wara kollox il-formazzjoni taċ-Ċirku Bertu Funtana issawret b’mod naturali fuq dan l-ispirtu ħieles. Bħal kull attività f’xi ċentru parrokkjali għaż-żgħażagħ, kien hemm ċerta vibrazzjoni ta’ emozzjonijiet u imġieba li hi karatterista maż-żgħażagħ. L-unika differenza kienet li ma’ kellniex il-kappillan iħuf ma’ saqajna. Pero l-affarijiet kienu qegħdin jnbidlu.

Il-kumitat il-ġdid bi Fra Ġorg fuq quddiemnett iżomm l-istandard ta’ direttur spiritwali, beda x-xogħol fuq il-post fejn kellna nibdew niltaqgħu il-YMCA il-ġdida. Fi Triq il-Merkanti, Nru. 41 fir-raba’ sular, bdiet il-manutenzjoni tal-post li kien ilu magħluq għal xi snin. Kull minn seta’ ta daqqa t’id. Min ibajjad, min iħalleb is-saqaf, minn jiżbogħ it-travi u min iqandel l-għamara li ma kienetx faċli biex ittellagħha dawk id-99 tarġa għal hemm fuq. Il-veduta irreżistibbli mill-kamra prinċipali kienet dik tal-port il-kbir. Ftit minuti tħares lejn dik il-wesgħa baħar imdawwra bis-swar tal-kottonera u tħossok ispirat u rilassat.

Fil-fratemp, għand Bertu fil-Kafè Imperjal ukoll l-attivita’ żdiedet. Minbarra ċ-ċekċik tat-tazzi tat-tè jew tal-birra, l-imħarbtin li saru midħla tal-post kienu jinvolvu ruħhom f’xi diskussjoni dwar l-aħħar aħbar fix-xena politika, fuq il-knisja u l-anti klerikaliżmu, fuq jekk l-era tal-punk kienetx spiċċat u indifnet, fuq il-lirika tar-rok vis a vis il-kawżi fid-dinja, fuq Mintoff u Fenech Adami u fuq Thatcher u l-gwerra tal-falklands eċċ eċċ. Xi pitazz vojt kont dejjem tarah idur minn id għal oħra fuq l-imwejjed bil-wiċċ tar-rħam. Dan kien mezz prattiku u effettiv għalina biex niktbu l-graffitti tagħna u kienet drawwa li min jiġi għand Bertu jagħti titwila lil dan il-pitazzi li kien idum idur xi ġimgħa fuq l-imwejjed. Il-pitazz kien iservi ta’ minbar fejn fuqu l-individwu jperreċ fehtmu taħt il-forma ta’ frażi jew simbolu skond it-twemmin tiegħu. Mhux darba u tnejn it-taħżiż fuq il-pitazz serva biex qajjem xi argument. Kien hemm ukoll mumenti fejn dawn il-pitazzi issawru fi strixxikli li konna insejħulhom KOKO live jew KOKO flash.


Filwaqt li l-kav. Gużè Galea kien ikun bil-qiegħda jixrob tazza kafè u jitkellem ma’ xi ħabib tiegħu dwar l-aħħar tiftixa fl-arkivji tal-Bibljoteka nazzjonali, kienet tqum xi disskussjoni taħraq fuq in-naħa l-oħra tal-ħanut dwar l-użu ta’ l-armamenti nukleari jew jekk il-knisja għandiex tindaħal fuq il-kondojiet. L-għajjat kien iżid u l-klieb ta’ Bertu (li ġieli kien hemm tlieta minnhom), jibdew jinbħu u bħat-talk shows tal-lum, Bertu kien ikollu jidħol b’xi buffunata biex jikkalma l-irjus sħan.

“ Hawnhekk il-Kafè Imperjali fi triq il-merkanti ma’ triq il-briganti, tiġi biex tibla’ wieħed Imperjali jonkella tmur faċċata u tibla’ wieħed Mondjali” Dawn kienu battuti komiċi ta’ Bertu biex iżomm l-umoriżmu ħaj u jtaffi mis-serjeta’ tal-kustjonijiet li jinqalgħu fil-ħanut. Kellu għexur minnhom merfugħin fil-komma u kien joħroġhom jew biex jitfi n-nar tal-argument jew biex iħoll is-silġ tal-infamiljarità. Kien jgħidhom lil klijent ġodda jew lil parruċċani irrispettivament mill-klassi jew status tagħhom, għalkemm kien dejjem isib il-mument xieraq mingħajr ma’ joffendi. Il-kariżma ta’ Bertu kienet is-sigriet tas-suċċess tal-Imperial Caffè u kull bniedem ta’ kull eta’ minn kulinkwa sfera soċjali kien jidħol għand Bertu imqar biex jixtri pakkett sigaretti u bit-trattament li jaqla’ mingħand Bertu, ibqa’ żgur li kien jerġa jigi jixtri darb’oħra.

Dak iż-żmien l-aljenazzjoni tat-TV kienet qed tirranka ġmielha. Diversi toksijiet żgħar madwar Malta kienu ilhom li bdew it-triq tan-niżla u kienu qed ikampaw bil-filmijiet ta’ Pierrino u Edwich Fenech. Id-daqqa tal-mannara ħaduha meta bdew ixandru l-istazzjonijiet sqallin li b’biċċa booster mal-erjal kont taqbadahom sew u għalhekk, minkejja li f’Malta kellna biss it-television iswed u abjad, wara nofs il-lejl, klandestinament beda jaqleb għall-blu. Bertu għal raġunijiet differenti minn dawn, tħajjar jistalla t-televiżjoni fil-ħanut tiegħu u allura dan kompla jżid ma’ l-istorbju fil-Imperial Caffè.

Lejla minnhom għal ħabta ta’ Marzu ‘83 jidhirli ftit qabel jew ftit wara r-Rock Mass, waqt li konna miġburin fil-ħanut għand Bertu, fuq it-televiżjoni bdew ixandru il-famus kunċert tal-1969 WOODSTOCK. Kulħadd waqaf milli kien qed jgħid jew jagħmel u ċċassajna lejn dat-televiżur se jaqa’ biċċiet, bi stampa monokroma u fjakka u bil-volum itextex. Imma widnejna kibru xiber. B’devozzjoni kbira smajna ‘l Joan Baez, lil Crosby, Stills, Nash & Young, lil Ten Years After, eċċ eċċ. Maħkunin b’dawk ix-xeni ta’ nies hippies u mużika bdiet ħierġa litanija ta’ espressjonijiet minn fommna miftuħ waqt li jarmi d-duħħan tas-sigarretti.. “Far out man!” “tal-ostja ras!” “il-lalla x’buzz!” eċċ eċċ. Woodstock kienet il-ġenna tal-art, il-ħolma li joħlom kull min kien jgħix il-ħajja tagħna. Kif kellna nitwieldu daqs tant snin wara u daqstant eluf ta’ mili ‘l-bogħod?

Ma niftakarx min kien li ssuġġerixxa li nagħmlu kunċert bħal dak imma naf żgur li moħħ Bertu xegħel daqs bozza tal-mija u malajr beda jwebbilna bl-idea. Il-kumitat il-ġdid kien kompost minn membri tal-affari tagħhom u ma nistax ngħid li kellhom xi tendenza megalomanjaka fir-rigward tal-attivitajiet li kienu jorganizzaw. L-idea tal-kunċert stil Woodstock għoġbithom imma ittendew bir-responsabbiltà kbira finanzjarja li kien se jġorr fuqu dan il-kunċert. Huma raw li biċċa YMCA maltija li għada f’infanzja tagħha u b’xi erbgħin lira biss taħt rasha, ma kienet se tkun qatt kapaċi tidħol għal kunċert ġgantest ta’ tliet ijiem, bl-entratura gratis? Il-kumitat ma riedx jidħol għal din ir-responsabbilta’ enormi mingħajr garanzija ta’ sponsor qawwi li kien lest jippompja l-liri. Għalhekk irriffjutaw. Imma Bertu kien determinat li jwettaq din il-ħolma u saret pressjoni biex il-kumitat tal-YMCA (li kien ilu fit-tmexxija ftit ġimgħat biss) jirreżenja. Malajr ifforma kumitat proviżorju biex jorganizza din il-verżjoni maltija tal-Woodstock. Il-kunċert ingħata l-isem ta’ MALTASAJF u kellu jsir f’Awissu ta’ dik l-istess sena (1983). Il-ġirja sal-barkun. Kien għad fadal biss ħames xhur u l-Imperial Caffè f’tebqa t’għajn, ittrasforma ruħu f’uffiċċju u kwartieri. Nies jittajpjaw l-ittri lill-ministeri għall-permessi, u ittri biex l-attivita tkun sponsorizzata. Nies deħlin u ħerġin bid-donazzjonijiet mill-fabbriki. Telefon iċempel bis-segretarji tal-ministri fuq il-linja, u rappreżentanti tal-baned rok mix-xena lokali bdew ġejjin biex jindagaw fuq l-attività. Kull filgħaxija, il-kumitat proviżorju MALTASAJF kien jitla’ minn bieb ċkejken fil-ġenb tal-ħanut għal fuq fejn qabel kien hemm il-pastizzar u hemm Bertu, bħal xi Dun Mikiel Xerri u sħabu miġburin fis-satra tal-lejl, kien imexxi l-laqgħa u flimkien konna nippjanaw id-dettalji kollha ta’ dan il-festival maratona li sa dak iż-żmien kien għadu qatt ma sar bħalu f’pajjiżna.

Mill-istrixxiklu KOKO tal-Mangi p15
Mill-istrixxiklu KOKO tal-Mangi p14
Mill-istrixxiklu KOKO tal-Mangi p13
Mill-istrixxiklu KOKO tal-Mangi p12

Ic-Cirku Bertu Funtana 7

Il-kassett li rrekordjana fiċ-ċimiterju
Il-qoxra tal-kassett IL-ĦAJT li jikkritika lill-bniedem fuq id-diviżjoni li qed joħloq bejnu u bejn in-natura. Dan ġie rrekorjat filgħodu qalb is-siġar u l-veġitazzjoni selvaġġa taċ-ċimiterju abbandunat.
Il-kassett taż-żewġ serati fuq it-tarġiet ta' Santa Barbara. L-ewwel lejla fl-1982 tinkludi lill-Ħawħa u it-tieni lejla tinkludi lil Mr Jones u l-ħuh, żewġ Ġermaniżi li kienu qed jivvjaġġaw u waqfu għal xi jiem Malta. Huma nzertaw għaddejjin minn strada rjali u komplew magħna bid-daqq u l-kanzunetti tagħhom. L-isem li tajna l-kassett bil-Ġermaniż imkisser jindika li dik il-lejla konna mkeċċijin minn fuq it-taraġ mill-kuntistabbli 'Ejjaimxiċċaqlaq' kif fil-fatt jinstema fuq l-istess recording.
Fuq iċ-ċint.
Imkejjen sagri.


Iċ-ċint ta’ putirjal kien iservi fil-biċċa l-kbira bħala post fejn konna niltaqgħu peress li kien l-ewwel art meta wieħed jiżbarka minfuq tal-linja. Fuq iċ-ċint u madwaru kienu jigu diversi żgħażagħ imħarbtin minn kull rokna ta’ Malta u kien punt ta’ referenza għan-nies taċ-ċirku Bertu Funtana biex jisimgħu l-ewwel aħbarijiet jew fejn qiegħed it-tali, x’se nħawdu llum u fejn se nintefgħu il-lejla. Fuq iċ-ċint konna nitħalltu ma’ rockers oħrajn li ma nafuhomx u jekk il-karattru jikklikkja ma’ tagħna, naqra naqra jiskopru d-dinamiċità tal-grupp u jintlaqagħu b’id miftuħa. Iċ-ċirku Bertu Funtana ma’ kellux mexxejja dikjarati jew awtokratiċi u r-regoli applikati kienu biss dawk tas-selezzjoni naturali mingħajr ibbullijar. Per eżempju kien hemm ċerti individwi li l-kwalitajiet vjolenti tagħhom ma sabux appoġġ fil-grupp. Oħrajn li kienu jiddettaw u jridu li tgħaddi tagħhom sabu ħajt ma’ wiċċhom u eventwalment dabbru rashom.

Ir-Roj tal-gabbana l-ħamra ta’ fejn iċ-ċint (li kien fula maqsuma ma’ Buddy Holly), kellu salib oħxon bina. Il-gaj tagħna, ġuvintur u tfajliet bla sura kif konna nkunu libsin, x’aktarx li konna ngerxulu n-nies u nnaqsulu l-bejgħa bin-nofs. L-inbid ma konniex nixtruh minn għandu għax kien iġib biss ta’ Coleiro u aħjar daqqa ta’ kantun fuq moħħok milli ssofri l-effett ta’ dan l-alkohol li ma kienx denju jissejjaħ inbid. Tiskanta anki meta tgħix bl-għakkarija tagħżel l-aħjar. B’xi pakkett Twistees jew xi pasta tal-4ċ minn dawk ir-roża li kultant konna nixtru mingħandu, ma kienx se jimxi ‘l quddiem fin-negozju. Meta kien ikun hemm aħna fuq iċ-ċint, it-twejqa li kellu fuq dik in-naħa biex iservi lin-nies, rari kienet tara klijenti. Li ma kienx għaż-Żejża bar (il-gabbana tal-ħalib) fuq ix-xellug tiegħu, x’aktarx li ma kienx idawwar lira biex jgħix hu u jmantni ‘l-familtu.

Dan mhux għax konna xi nies ta’ qattgħni għalkemm kif semmejt qabel, kont tinzerta xi tnejn minn San Ġiljan li ġlieda kienu jikluha. Kont tarahom jixxenjaw kif tellgħu sa Tas-Sliema biex jifqgħu li xi Rockabillies (Teddy boys) tal-Ħamrun u kif ġabuhom kapuljat u lanqas wieħed li hu wieħed bin-nokklu m’għaddiha lixxa.

Jekk dawn kienu biss rakkonti irreċtati b’deskrizzjonijiet ta’ dmija u snien itiru u li forsi żarżru f’widnejn kull min kien għaddej minn hemm dak il-ħin, id-drama vera kienet għada se tibda. Hekk kif jasal is-Sid minn Ħal Safi, jaqbeż minfuq tal-linja u jeħodha bil-ġirja sa fejn iċ-ċint u f’qamsa waħda jtir għal wara ċ-ċint u jibqa’ nieżel għal isfel f’dak l-għoli kollu tal-foss ta’ Bieb il-Belt, b’dik it-twerziqa ddisprata li titfi għax-xejn. “Madonna!” In-nies li nzertaw jaraw dix-xena jibjadu bil-qatgħa, iċċassati quddiem iċ-ċint, imwaħxin kif żagħżugħ hekk teneru itemm ħajtu b’dal-mod ikrah f’suwiċidju. Pawsa li tiffiżalek demmek, imbagħad...imbagħad tidher id minn wara ċ-ċint tiggranfa u oħra tiġġebbed biex tilħaq ix-xquq, imbaghad ras u tqanziħa ta’ bniedem jissara biex jitla’ ma’ ħajt. U s-Sid jitfaċċa jixxabbat minn wara ċ-ċint u b’sieq wara oħra jmiss l-art quddiem koċċ nies miblugħin b’dak li raw. U sakemm tmurilhom id-dexgħa, bil-mod il-mod jirrealizzaw li waqgħu vittma ta’ ċajta goffa u mixgħufin ikompli għal xogħlhom. Id-dramm jispiċċa u aħna nfaqqgħu id-daħq u nogħxew. Is-Sid kollu mbissem u kuntent bir-riżultat li rnexxielu jillandja tajjeb fuq il-ħoġor moħbi wara ċ-ċint u li b’suċċess irnexxielu wkoll jaqta’ xi għaxar snin minn ħajjet dawk li tahom il-qatgħa. Ir-Roj tal-gabbana, isfar mewt irodd is-slaleb u jgħajjarna mġienen u jgħid lis-Sid li alla ħabbu li ma baqax nieżel għal isfel.

Minkejja li kważi kulħadd kien issa ittesserat mal-YMCA, il-funtana u l-postijiet partikulari taghna kienu għadhom jiġbduna lejhom bħal kalamita. Hemmhekk komplejna bit-tbaħrit tagħna bħaċ-ċuqlara tal-imgħoddi li kienu jżejnu t-toroq bil-għana u d-daqq. Trubaturi li ta’ żaqqhom f’fommhom iperrċu l-emozzjonijiet tagħhom fil-beraħ tal-pjazez u t-toroq. Bid-differenza kbira li lilna ħadd ma kien jiggustana u japplawdina. Forsi konna aktar nixbħu l-vagabondi mistħerrħin mis-soċjetà. Imma din kienet il-ħajja li fittixna. Mingħajr pretenzjonijiet u mingħajr pika, daqqejna fit-toroq. Bosta minnha u ninkludi lili nnifsi, tgħallimna l-kitarra mit-triq. Wieħed juri lill-ieħor x’jaf u ħallatna u qsamna flimkien l-esperjenzi tal-kordi fuq t-tastiera tal-kitarra. Dan ma jfissirx li sirna xi Jimmy Page jew Richie Blackmore. Kien hemm minn kien kapaċi iktar minn ħaddieħor imma jien ma niftakarx għira u pika li żammitna milli nesprimu ruħna liberament. U lanqas ma dħalna f’kompetizzjoni diretta ma’ klikka jew oħra. L-iskop f’dan l-istadju żagħżugħ ta’ ħajjitna ma kienx li nelevaw ruħna għal xi kategorija kolta imma kien propju li ngħixu il-mument f’dawk iċ-ċirkostanzi li ntasabna fihom. Inkonxjament konna nafu li sibna ruħna hemm f’dak il-post, ma’ dawk in-nies, f’dak iż-żmien u li tipprova kemm tipprova toħolqu ma jirnexxilhek qatt.

Il-kitarra ma hedietx mill-daqq fuq il-funtana tat-Tritoni. Fuq it-taraġ tal-knisja ta’ Santa Barbara fi Triq ir-Repubblika konna wkoll ninġabru indoqqu. Hemmhekk irrekordjana żewġ serati memrabbli li ġbarnihom f’kassett wieħed. Armati b’zewġ kitarri, ħarmonika, filfloppi u dak li ġie għal idejna, għaddejna l-lejla straight sal-bajd (b’xi eċċezzjonijiet) imma ibbażżjati bil-mużika u l-kant. Toni l-Ħawħa kien Rastaman, iffissat fuq Bob Marley. Il-Ħawħa kien wieħed mill-eċċezzjonijiet li semmejt għax xi naqra tlaħliħa Marsala ddur ġo moħħu kien ikollu. Bit-tappijiet tas-sufra fil-but tal-ġakketta tal-ġins biex iżomm amment ta’ kemm-il flixkun xorob matul il-ġurnata. Mhux għax kien jimportah wisq. Il-Ħawħa kien spettaklu waħdu, tih it-tappijiet tas-sufra fil-but, akkumpanjament tal-kitarra u udjenza u erħilu jaqsam lil kulħadd bid-daħq. Jekk tieqaf il-kitarra kien jintefa jtaptap idejh ma’ koxxtu u b’ħalqu jdoqqlok xi melodija bħall-Popcorn jew il-High Chaporal u jimita il-ħsejjes tal-blalen tat-table tennis. Fuq it-taraġ ta’ Santa Barbara filgħaxijiet fit-tard kienu jgħaddu minn quddiemna dawk li jkunu għadhom kif ħarġu miċ-Ċinema tal-Embassy, l-Ambassador, il-Ġawhra u l-Ġojjell. Paragunat ma’ xi film ta’ Hollywood, f’għajnejhom, id-divertiment tagħna kien jidher fjakk u medjokri. Kif tista’ tqabbel lil Ħawħa ma’ Clint Eastwood!

Kellna post ieħor li fih konna ninġabru għat-tbaħrit tagħna. Iċ-Ċimiterju abbandunat taħt Beltissebħ. Qalb l-oqbra u l-lapidi legligna u pejjipna fis-satra tal-ħitan għoljin u s-siġar t’hemm isfel, u kemm-il darba kkontemplajna fuq il-passaġġ bejn il-ħajja u l-mewt. Ir-ritwal tat-tipjip tal-ħaxixa flimkien mad-daqq, id-diskors taħt l-ilsien u x-xorb tal-għenba magħsura kien joħloq atmosfera spirtwali u jgħaqqadha f’ċelebrazzjoni tal-ħajja u tal-kummunjoni tagħna. Fiċ-ċimiterju irrekordjajna żewġ tapes. Wieħed li semmejnieh il-Ħajt fejn fih nikkritikaw lill-bniedem li jqis ruħu superejuri għall-ħolqien kollu tad-dinja u fejn bl-attitudni egositika tiegħu u l-istil modern tal-ħajja li qed jikkrea, qed jibni ħajt bejnu u bejn l-annimali u l-istess natura li żżommu ħaj. It-tieni kassett huwa sensiela ta’ kanzunetti spontanji u oħrajn magħrufin man-nies taċ-ċirku Bertu Funtana, xi wħud minnhom f’tentattiv biex inqajjmu l-mejtin (allegorikament, għall-ħajjin li qishom mejtin).






Tkompli



.............................

Ħdejn il-kappella ta' Tignè kien hemm bar li bdew jintefgħu xi rockers u bikers. F'Tignè bdiet attivita' ikkordinata mill-Assoċjazzjoni Sportiva Tignè fejn kienu allokati l-eks kwartieri tas-suldati Ingliżi, lil gruppi u għaqdiet għal użu kulturali u sportiv. Il-kappella stess aktar tard intużat bħala lok għall-avvenimenti ta' din ix-xorta.

Ic-Cirku Bertu Funtana 6

Fl-Ombra tal-organizzazzjoni.

Il-posponiment tal-ispirtu żagħżugħ ma kienx jgħodd għal kulħadd. Il-kbir kien għadu ġej. Fl-aħħar tas-70ijiet l-industrija tal-mużika rok speċjalment dik Ingliża, ħalliet l-atar tagħha fuq dawn il-gżejjer u l-invoga tal-gruppi Led Zeppelin, Deep Purple, Queen u ruxxmata iktar flimkien mal-punk rock tas-Sex Pistols, Stranglers, the Clash u oħrajn bdew jixterdu qishom l-imxija tal-influwenza. Diffatti bdew isiru d-distinzjonijiet bejn ir-rockers awtentiċi u l-dawk posers. L-awtentiċi kienu kienu dawk li bħall-erwieħ mitlufa kienu jiġġerrew mat-toroq libsin ġins inkallat, buz bil-pett mikul u ġakketta tal-ġild imqabra. Dawn kienu jafu x’inhi l-vera mużika u jafu jiddefinixxu bejn andament rittmiku u riffijiet ripettittivi. Il-posers kienu dawk libsin l-aħħar flokk tal-Iron Maiden, nodfa tazza u mqaxxrin puliti u li filgħodu jaħdmulek il-fabbrika u filgħaxija jintefgħu bil-walkman f’widnejhom u bil-liri fil-but jixorbu l-Coca. Għira forsi? Jista’ jkun imma li kien żgur hu li r-rokers bdew jiżdiedu.

Bdew isir l-ewwel kunċerti fl-1982. Valdacry, Fusion u ieħor li insejt ismu ghamlu kunċert flimkien, jekk niftakar sew, l-Orpheum il-Gżira. Warajhom Stratkast fl-istess post. Kunċerti żgħar fl-Tignè minn diversi gruppi rock u punk. Imbagħad ir-Rockfest li ta’ spinta ‘l quddiem lix-xena tal-baned rok maltin. Ir-Rifffs bdew jagħtu kunċerti u xi gig ‘l hawn u ‘l hemm u ġennew bosta punks u rudeboys warajhom bit-Too Pushy Mamma, imbaghad wara d-Dance Music for the 80s depression. Bil-mod il-mod ir-rockers bdew isibu l-irkejjen partikulari tagħhom prefferibbilment fejn ikun hemm xi jubebox bil-mużika preferita. Bdew jiffurmaw klikek f’postijiet different, it-Torri Bar Tignè u l-ieħor fejn kienet il-guardroom l-antika tal-Ingliżi ħdejn il-kappella ta’ Tignè. Ħal Qormi u r-Rabat bdew ukoll ikollhom ir-roqgħa tagħhom. Bdew isiru xi rock nights f’diversi postijiet madwar Malta.

Din l-isplużjoni ta’ mużika qawwija u ribellża flimkien mal-valuru differenti li bdiet iġġib magħha, bdiet togħrok għajn l-awtoritajiet. Il-massa li titħarrek dejjem tinkwieta lin-nies tal-poter. Diġa semmejna l-Tignè u l-AST u għalkemm wieħed jista’ jara l-pożittiv ta’ dan, min-naħa l-oħra ma nistgħux ma nxommux strateġija ta’ kontroll li taħt l-umbrella tal-organizzazzjoni tibda tagħti d-direzzjoni hi u tliġġem lil dawk li jkun sejrin barra l-linja. L-awtoritajiet tal-knisja wkoll tħajru jitfgħu ix-xbiek biex jaghmlu s-sajda tagħhom. Fl-1983 saret l-ewwel Rock Mass bil-għan li tressaq li dawn iż-żgħażagħ devjanti lejn is-sagramenti u l-preċetti tal-knisja. Id-dell taħt din l-umbrella ‘qaddisa’ inħass ristrett u strinġenti wisq għall-ispirtu ħieles ta’ rockers. L-attivita’ fil-forma ta’ quddiesa rok li saret Santa Tereża Birkirakara, kellha rispons fenominali. Il-knisja kienet imballata bir-rockers ghalkemm il-KDŻ li organizzata rat kif għamlet u kaxxret magħha kull moviment u għaqda reliġjuża li sabu minn Malta kollha. L-attrazzjoni għar-rockers dakinhar pero, kienet il-mużika u l-grupp Stratkast. L-atmosfera fil-biċċa l-kbira kienet profana b’xi joint idur minn taħt, bl-agħajt u t-tpaċpiċ u b’xi rokan imdamdam bl-inbid, jistrieħ minn qasma bewl mal-konfessinarju. Xi wħud minna taċ-Ċirku Bertu Funtana konna involuti f’din ir-Rock Mass u ħdimna mill-qrib mal-KDŻ. L-influwenza reliġjuża ma naħsibx li ħalliet l-effett mixtieq mill-knisja għallanqas, mhux daqshekk malajr. Dan għax xi snin wara smajt li kien hemm xi rockers li daħħlu f’movimenti reliġjużi u li l-quddisiet rok, ghalkemm mhux bil-kobor tal-ewwel waħda xorta baqgħu isiru. Allura nista’ ngħid li s-sajda ta’ KDŻ qabdet ukoll xi ħut fix-xibka.

L-ombra tal-organizzazzjoni bdiet riesqa wkoll fuq in-nies taċ-Ċirku Bertu Funtana. B’dawk il gzuz ta’ rockers deħlin u ħerġin fil-Kafè Imperajal, Bertu li kien membru attiv fil-YMCA tas-70ijiet beda jħajjarhom biex jiffurmaw kumitat u jmexxu l-YMCA il-ġdida. Qabda rockers mhux la kemm taqbad u tliġġimhom u ssuqhom fejn trid. Bdejna ntellgħu u n-niżlu din l-idea. Bertu b’makkerija ta’ xitan kien jaf kif għandu jdawwarna. Issikka minn hawn u ffitta minn hemm, wegħedna post fejn niltaqgħu u norganizzaw l-affarijiet tagħna u anki fejn indoqqu kellu jipprovdilna. Fil-bard ta’ Jannar kif tista’ tirrifjuta saqaf fuq rasek u bir-riedni f’idejna wkoll...it-tentazzjoni għelbitna u aċċettajna bil-kundizzjoni li nsibu isem ieħor għalina minflok YMCA. Bertu żamm iebes u fl-aħħar għaddiet tiegħu u issa sibna ruħna taħt umbrella ġdida bl-isem ta' YMCA. Fra Ġorġ li kien introdott minn xi żgħażagħ taċ-ċirku sab ruħu f’dan il-kumitat il-ġdid. Iddikjara lilu nnifsu Direttur Spirtwali u saret elezzjoni u nħatru l-ewwel membri tal-kumitat.

Iċ-Ċirku Bertu Funtana kien għadu mtajjar, jixxewwel mar-riħ tal-mużika u l-ideali tal-ħajja libra. Bil-mod il-mod u mingħajr ma ndunajna bdejna nersqu lejn il-formalita’ u ir-regolamentazzjoni. Ħassejna li taħt l-umbrella tal-organizzazzjoni stajna nwettqu dak li ħlomna u li b’hekk stajna nħallu l-marka tagħna fis-soċjeta.

Fuq il-mejda ta’ Bertu fl-Imperial Caffe, mat-tazzi tat-tè, issa kien hemm it-tajpiera u warajha tfjala tittajpja l-ismijiet tal-membri l-ġodda tal-YMCA.


tkompli..............................

Ic-Cirku Bertu Funtana 5

La Boem

Ghal hafna minna il-mewt ta’ Pawlu l-Lennon kienet dexgha mhux hazin. Ippruvajna niftakruh u nfakkruh b’xi poezija li wahhalna mal-frigg ta’ Bertu jew billi dahhalnieh fi strixxiklu bi storja stil Trevor Zahra, imma z-zmien inessi u l-hajja tkompli. Wara kollox bosta minnha ridnieha tal-horox u tal-imharbtin. Kollna bwiez u ggieget tal-gild, ginsijiet imqattghin, labar u msielet imdendlin, ridna naffrontaw l-esperjenzi kiefra tal-hajja b’kuragg u bid-dinjitha ta’ rockers li konna.

Dan l-istil ta’ hajja li ghazilna ma kienx kompatibbli mal-normi socjali u ghalhekk barra l-hars ikrah li konna naqilghu min-nies 'normali', mhux darba jew tnejn gejna imkeccija l-barra minn xi diskoteka jew anki mit-triq stess minn xi pulizija fejn kien jarana migburin f’ammont ikbar minn numru li tistipula l-ligi. Ghal xi whud minnha li l-gins u l-buz kien parti integrali mill-gisem (u sa anki konna norqdu bihom jew naqbzu nghumu bihom b’kollox), kienet ovvjament difficli li nsibu nahdmu u ndawru xi haga tal-flus. Il-gurnata kollha konna nghadduha b’hamsin centezmu, 35c minnhom ghas-sigarretti u 10c minnhom Twistees u te u l-bqija ghal tal-linja. Biex nixtru flixkun inbid Lacryma Vitis ghal filghaxija konna naghmlu gabra bejnietna mic-centezmi li jifdillna. U dinja kienet kollha taghna. Kien hemm minn kellu l-vizzju li jittallab ghal xi haga zejda imma din kienet l-eccezzjoni u u mhux in-norma. Fid-diskoteki fil-bicca l-kbira konna nidhlu b’xejn ghax nidhlu fl-ahhar siegha biex nirrokjaw jew jippowgowjaw ma’ xi diska rock jew punk. Alfie d-DJ kien il-qaddis taghna u jaqla’ l-grazzji ghax kulfejn kien ikun hemm hu, ahna konna nidhlu u nizfnu zgur.

Paceville dak iz-zmien kien ghadu vergni u innocenti b’xi erba’ barijiet imxerdin, imma ftit li xejn konna nersqu ‘l hemm. Fis-sajf konna nintefghu Bugibba s-Caesar’s u iktar ‘l quddiem fid-diskoteka tal-lukanda Riza. Wara li jaqleb nofsilejl Alfie kien jaqleb ghas-seher tal-muzika taghna. Bosta mir-residenti kienu jkun irtiraw jew marru jixorbu band’ohra u hawn konna nidhlu ahna libsin imcercrin u imdamdmin bil-Marsala, u hadd ma kien iwaqqafna sa xi s-satghejn u nofs ta’ bil-lejl meta kien jaghlaq id-disko. Tal-linja dawk il-hinijiet baj baj u hadd minna ma kellu imqar xi bicci karrakka li twassalna minn post ghal iehor. X’konna naghmlu? Norqdu hemm. Giela qbizna xi cint ghal go xi Court tat-turisti u rqadna fuq id-deck chairs tal-pool. Gieli rqadna fuq il-blat fejn il-bahar u gieli ma rqadna xejn. Ghamilna zmien pero, daqs zewgt isjuf infila, fejn ikkapparrajna flat, gebel u saqaf u hemm konna ninxtehtu norqdu fuq il-kartun biex ma nsirux bojod bit-trab. Gieli konna xi tuzzana reqdin gozz fuq xulxin u jekk xi hadd jaqbdu l-bewl u l-hara kien izejjen xi rokna bih. Filghodu imbaghad, bhal corma zombijiet nimxuha sa San Pawl ghal kafe u l-pastizzi, mbaghad nirkbu tal-linja ghall-Belt.

Dil-hajja anarkika u franka minn kull responsabbilta’ kienet tinzlilna helu elizir. Bil-kitarra daqqejna u ghannejna dwar il-holm u xewqat taghna. Ridna kieku nbiddlu d-dinja u naghmluha Boema, ‘l boghod mill-konflitti u l-korruzzjoni tal-politika. Il-funtana tat-Tritoni kienet niexfa qoxqox mill-ilma imma rajna fija l-funtana taz-zghozija li ma tieqaf tnixxi qatt il-sbuhija, il-muzika, il-passjoni u l-liberta’. Ir-realta pero, kienet differenti. Xi whud li kienu studjaw kellhom ghazliet difficlu quddiemhom. Ikomplux bl-istudju jew jidhlux fid-dinja tax-xoghol. Il-prospetti fil-pajjiz ma kienux daqshekk sbieh. Il-konflitti interni ghal xi whud kienu kbar. Issieltu bejn ix-xenqiet zaghzugha taghhom u l-kariera ghall-futur. L-adultezza kienet qed thabbat fuq il-bieb ta’ barra.

Strixxiklu KOKO nru10 p9 

Strixxiklu KOKO nru10 p2 

Strixxiklu KOKO nru10 p7